o fundacji - kontakt - statut - zarząd - rada fundacji - sprawozdania
Dzisiaj jest: 2009

"Historia i kultura żydowska jako element wielokulturowości regionu"

 

Projekt finansowany przez Fundację PZU w ramach konkursu dotacyjnego "Wzbogacanie oferty edukacyjnej na terenach wiejskich i w małych miastach". Realizowany od września 2008 do czerwca 2009 roku.
Jest on skierowany do młodzieży ze szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych z terenu gmin Krościenko n.D, Szczawnica, Czorsztyn, Ochotnica Dolna i Łapsze Niżne. Szczególnie dotyczy nauczycieli i uczniów zainteresowanych odkrywaniem i opisywaniem historii i kultury naszego regionu. Jego bogactwo wynika ze współistnienia i przenikania się wielu grup etnicznych, narodowych czy wyznaniowych. Piękno tego właśnie wielokulturowego bogactwa zamierzamy wspólnie odkrywać i uwydatniać.
Zakładamy umożliwienie bardzo konkretnego i rzeczowego poznania kultury i historii żydowskiej jedenastu nauczycielom i sześćdziesięciu jeden uczniom ze szkół wymienionych gmin. Spotykają się oni na wspólnych wyjazdach do Krakowa. Tam biorą udział w wycieczkach, warsztatach, koncertach, spektaklach, wykładach, wystawach. Wiedzę, umiejętności i wrażenia tam nabyte postarają się przekazać swoim kolegom na miejscu w formie prezentacji, warsztatów, mini wykładów, wystawy, projekcji, przedstawienia itp.
Drugim nurtem programu będzie wykonanie przez grupę uczniów zaangażowanych w projekt pracy badawczej dotyczącej śladów historii i kultury żydowskiej na naszym terenie. Jej owocem będzie wydanie informatora dla mieszkańców i turystów; umieszczenie najlepszych prac w serwisach internetowych turystyczno-historycznych oraz przygotowanie materiałów dydaktycznych przydatnych w szkołach. Planujemy również ogólnodostępne wystawy fotografii oraz konkurs poezji Zuzanny Ginczanki.

Do tej pory, w ramach projektu, odbyły się dwa wstępne spotkania, pierwsze i drugie warsztaty tematyczne w Krakowie oraz konkurs poezji.
W październiku spotkali się nauczyciele biorący udział w projekcie. Zapoznali się ze szczegółami dotyczącymi celów, zakładanych rezultatów oraz poszczególnych elementów całego programu. Otrzymali też materiały i informacje o konkretnych, sprawdzonych narzędziach i metodach pracy z młodzieżą, pozwalającej lepiej poznać i opisać historię, kulturę, tożsamość żydowską.
W listopadzie miało miejsce spotkanie całej grupy uczestników projektu, tzn. nauczycieli i uczniów. Pozwoliło ono przedstawić przykładowe wyniki badań historycznych dotyczących żydowskich mieszkańców Krościenka i Niedzicy. Fotografie, fakty, ciekawostki, anegdoty, wzbudzały szczere zainteresowanie i dawały częściowy obraz przedwojennego wielokulturowego bogactwa naszych miejscowości. To bogactwo zamierzamy w tym roku szkolnym lepiej odkrywać i opisywać. W związku z tym, uczestnicy spotkania dowiedzieli się też o sztuce przeprowadzania badań historycznych, zwłaszcza metodą wywiadu. Ze strony Fundacji, usłyszeli z kolei o harmonogramie i treści projektu, o ofercie i oczekiwaniach z nim związanych.
27 listopada, w Krakowie, miały miejsce pierwsze warsztaty tematyczne poświęcone kulturze i historii Żydów. Zostały podzielone na dwie części.
Pierwsza, realizowana na terenie Muzeum Galicja, przybliżała historię Żydów w Polsce, od średniowiecza po dzień dzisiejszy oraz najbardziej charakterystyczne elementy judaizmu, takie jak symbole, przedmioty kultu, wierzenia, nakazy, ubiory, zwyczaje, święta, elementy domu i synagogi, nurty.
Druga część warsztatów przebiegała "w terenie". Wykorzystaliśmy bogactwo krakowskiego Kazimierza, zamieszkiwanego ongiś przez ludność żydowską. Zaczęliśmy od ulicy Szerokiej i historii osadnictwa Żydów w Polsce i Krakowie. Posmakowaliśmy klimatu synagogi w Synagodze Starej, Synagodze Remu (działającej) oraz Synagodze Tempel (reformowanej). Można było obejrzeć, sfotografować, nawet dotknąć podstawowych elementów bożnicy, wyjaśnić co, gdzie i po co się znajduje, jakie funkcje pełni. Obrazy, eksponaty i opowieści przewodnika ułatwiły wyobrażenie sobie uroczystości, codziennych i odświętnych spotkań modlitewnych. Panowie przeżyli na własnej skórze i głowie obowiązek nakrycia głowy mycką. Odwiedziliśmy też cmentarz Remu, z zachowanymi w całości lub fragmentach najstarszymi macewami. Dowiedzieliśmy się o zwyczajach pogrzebowych, symbolach nagrobnych i przejawach pamięci o zmarłych. Zwiedzanie pozostałych zakątków Kazimierza pełne było opowieści o zwyczajach, historiach i legendach ożywiających stare, odnowione i nowe mury.
Mamy nadzieję, że zdobytą wiedzę, doświadczenia czy fotografie, młodzi uczestnicy przekażą innym w swoich szkołach i miejscowościach. Dzięki temu to, co nieznane, zapomniane stanie się bliższe i bardziej zrozumiałe, a wyobrażenie o naszej lokalnej przeszłości - bardziej bogate i pełne.
12 lutego miały miejsce w Krakowie drugie warsztaty tematyczne zorganizowane w Muzeum Galicja na Kazimierzu. Tym razem dotyczyły one kultury i sztuki żydowskiej. Uczestnicy poznawali je zarówno od strony teoretycznej, jak i praktycznej. Część teoretyczna miała formę prezentacji połączonej z wykładem, a przybliżającej twórczość literacką, teatralną, filmową i muzyczną Żydów żyjących w Polsce. Zaprezentowane fragmenty nagrań lub filmów pozwoliły przenieść się na chwilę np. do czasu dwudziestolecia międzywojennego oraz odkryć komu zawdzięczamy takie przeboje, jak "Seksapil" czy "To ostatnia niedziela". Po takiej dawce wiedzy i wrażeń, uczestnicy podzielili się na dwie grupy warsztatowe. Jedna grupa próbowała zasmakować poezji i prozy tworzonej w języku jidysz i tłumaczonej na język polski. Druga tymczasem, oddała się tańcom izraelskim, żydowskim, chasydzkim, pod okiem pełnej energii Pani Marty Pietruszki, uczącej na co dzień tańca nowoczesnego. Ruchu i radości było co nie miara! Podsumowaniem zaś dnia było wspólne obejrzenie i przeżycie spektaklu "Aj, waj! czyli historie z cynamonem" w Teatrze Stu. Niezapomniany wieczór, pełen muzyki, śpiewu, humoru, mentalności i melancholii charakterystycznych dla narodu żydowskiego, który kiedyś współtworzył polską i pienińską codzienność.
9 marca 2009 r. spotkaliśmy się z kolei z poezją. Stało się to za sprawą konkursu recytacji poezji Zuzanny Ginczanki - poetki pochodzenia żydowskiego, piszącej w języku polskim, rozstrzelanej podczas okupacji. Jej wiersze przedstawiło 16 gimnazjalistów i 6 uczennic szkół ponadgimnazjalnych. Miejscem konkursu była restauracja Klasyczna Zespołu Szkół Zawodowych i Placówek w Krościenku n.D. Komisję tworzyli państwo: Jadwiga Grabowska, Jerzy Pal, Anna Kulpa i Ryszard Wojtarowicz. Ogłosili oni następujące wyniki:
Gimnazjum:
1. Przemysław Magiera (Gimnazjum w Łapszach Niżnych), 2. Dominika Regiec (Gminne Publiczne Gimnazjum w Sromowcach Niżnych), 3. Miłosz Wojtaszek (Gminne Publiczne Gimnazjum w Maniowach), 4. Katarzyna Dudek (Publiczne Gimnazjum im. Jana Pawła II w Krościenku n.D), wyróżnienia : Paweł Wojtaszek (Gimnazjum we Frydmanie), Anna Salamon (Publiczne Gimnazjum im. Ks. Prof. Józefa Tischnera w Szczawnicy)
Szkoła ponadgimnazjalna:
1. Katarzyna Słysz (Liceum Ogólnokształcące w Krościenku n.D), 2. Sylwia Roman (Zespół Szkół Zawodowych i Placówek w Krościenku n.D), 3. Alicja Duda (Zespół Szkół Zawodowych i Placówek w Krościenku n.D), wyróżnienie : Maria Kowalczyk (Liceum Ogólnokształcące w Krościenku n.D)
2 kwietnia, uczestnicy projektu udali się ponownie do Krakowa, aby wziąć tam udział w trzecich warsztatach tematycznych. Rozpoczęły się od zapoznania z językami hebrajskim, aramejskim i jidysz. Było trochę informacji o historii, alfabecie, gramatyce, wartościach liczbowych liter itp. Wszystko to przydało się w późniejszych próbach praktycznych; odczytywania, wymowy, słuchania czy zapisywania np. swoich imion za pomocą liter alfabetu hebrajskiego. Drugim nurtem warsztatów była wyprawa do Podgórza krakowskiego, gdzie hitlerowcy utworzyli getto. Współczesne krajobrazy, uzupełnione opowieściami pani przewodnik, pozwalały wyobrazić sobie ówczesne życie i losy krakowskich Żydów. Wprost trudno uwierzyć, że aż tak człowiek człowiekowi .

Przez cały czas trwania projektu, uczniowie i nauczyciele, biorący w nim udział pracują w dwóch kierunkach. Pierwszy z nich, to poszukiwania i badania historyczne we własnych miejscowościach, dotyczące obecności i codzienności ludności żydowskiej mieszkającej tutaj do czasu drugiej wojny światowej. Drugi kierunek działań, to dzielenie się zdobytymi wrażeniami oraz wiedzą z pozostałymi uczniami szkół czy mieszkańcami. Poszczególne grupy przygotowują i prezentują u siebie wystawy, gazetki tematyczne, prezentacje, lekcje tematyczne, przedstawienia. Informują o tym na stronach internetowych swoich szkół. Zachęcamy do odwiedzania ich!

Szkoły biorące udział w projekcie:
Gimnazjum nr 2 im. Jana Pawła II w Ochotnicy Dolnej;
Zespół Szkół we Frydmanie;
Gimnazjum w Łapszach Niżnych;
Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Niedzicy;
Publiczne Gimnazjum im. Jana Pawła II w Krościenku n.D;
Zespół Szkół w Krościenku n.D;
Zespół Szkół Zawodowych i Placówek w Krościenku n.D;
Gminne Publiczne Gimnazjum w Maniowach;
Gminne Publiczne Gimnazjum w Sromowcach Niżnych;
Publiczne Gimnazjum im. Ks. Prof. Józefa Tischnera w Szczawnicy.